ตำบลหนองโรง
ศูนย์คุณธรรมตำบลหนองโรงข้อมูลพื้นฐานของชุมชน/สรุปความดีของชุมชนโดยภาพรวม
การค้นหาความดี /การจัดทำ แผนที่ความดี ผ่าน ประวัติศาสตร์ของชุมชน
ตำบลหนองโรงเป็นตำบลที่อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของอำเภอพนมทวน มีเนื้อที่ประมาณ 85,931 ไร่ ความหนาแน่นประชากรเฉลี่ย 152 คน/ตารางกิโลเมตร สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นพื้นที่สูงพื้นดินเป็นดินทราย ไม่มีระบบชลประทาน อยู่ในเขตพื้นที่ทหารเป็นส่วนใหญ่ ไม่มีเอกสิทธิ์ในที่ดินทำกิน ประชากรเป็นคนดั้งเดิมของพื้นที่อาศัยกันในระบบเครือญาติ ความสัมพันธ์แบบพี่น้องพึ่งพาอาศัยกัน แบ่งการปกครองออกเป็น 17 หมู่บ้าน เป็นตำบลที่ใหญ่ที่สุดของอำเภอพนมทวน มีประชากรทั้งสิ้น 6,580 คน เป็นชาย 3,259 คน เป็นหญิง 3,321 จำนวนครัวเรือน 1,384 ครัวเรือน
เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่สูง สภาพดินเป็นดินทราย จึงไม่เหมาะกับการเพาะปลูกประชากรมีหนี้สินที่เกิดจากการประกอบอาชีพและการดำเนินชีวิตเฉลี่ยประมาณ 10,000 บาทต่อครอบครัว ประกอบกับการขาดสิทธิ์ในที่ดินทำกิน ทำให้ชุมชนต้องดิ้นรนหาทางออกให้กับตัวเอง ที่ผ่านมารัฐได้ให้การช่วยเหลือมาตลอด แต่อาจเป็นการช่วยเหลือหรือแก้ปัญหาไม่ตรงจุด ทำยิ่งแก้ปัญหาเหมือนยิ่งมีปัญหามากขึ้น การจัดทำแผนที่ทุนทางสังคมจึงเป็นอีกหนทางหนึ่งที่ชุมชนลุกขึ้นมาทำงานร่วมกับหน่วยงานภายนอกที่เข้ามาทำงานกับชุมชน เพื่อแก้ไขปัญหาของตนเอง สิ่งที่ชุมชนสะท้อนหลังจากที่ได้เข้ามาร่วมกระบวนการคือ “เราไม่ได้จนเงิน แต่เราจนความคิด” ดังนั้นการจัดทำโครงการสืบค้นคนดีฯ โดยการนำความคิดของคนหลาย ๆ คนมารวมกัน “พลิกปัญหาให้เป็นปัญญา” จึงเป็นโครงการที่สำคัญในการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ส่วนใหญ่ประชากรประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำไร่-ทำนา ทำสวนผสม เพาะเห็ดฟาง เลี้ยงสัตว์ รับจ้างทั่วไป และมีอาชีพเสริมคือ อุตสาหกรรมในครัวเรือน การทำข้าวเกรียบขายส่ง การทำขนมกระยาสารทขายส่ง ฯลฯ ทุกหมู่บ้านมีการบริหารงานโดยมีผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้นำหมู่บ้าน และมีกำนันเป็นผู้ดูแลทั้ง 17 หมู่บ้านในฐานะการปกครองแบบท้องที่และมีนายกองค์การบริหารส่วนตำบลหนองโรง และสภาองค์การบริหารส่วนตำบลในรูปแบบของปกครองแบบท้องถิ่น
ในตำบลหนองโรงมีกลุ่มองค์กรชุมชนที่เป็นศูนย์การเรียนรู้ดังนี้
- ศูนย์การเรียนรู้ป่าไม้ชุมชนห้วยสะพานสามัคคี 4 หมู่
- ศูนย์การเรียนรู้องค์กรการเงินหมู่บ้านวังรัก
- ศูนย์การเรียนรู้กลุ่มผลิตปุ๋ยหมักชีวภาพและน้ำพริกหมู่บ้านวังรัก
- ธนาคารหมู่บ้านตามแนวพระราชดำหริหมู่บ้านวังรัก
- ศูนย์การเรียนรู้ร้านค้าสาธิตเพื่อการผลิตหมู่บ้านวังรัก
- ศูนย์การเรียนรู้กลุ่มเยาวชนสัมพันธ์ตำบลหนองโรง
- ศูนย์การเรียนรู้การแพทย์แผนไทย
- ศูนย์การเรียนรู้ร้านค้าสาธิตเพื่อการผลิตหมู่บ้านหนองกระจันทร์
- กลุ่มแม่บ้านตำบลหนองโรง
- กลุ่มชุมชนเข้มแข็งป้องกันยาเสพติด หมู่ 7, หมู่ 12
- กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จำนวน 17 หมู่
- กลุ่มกองทุนหมู่บ้าน จำนวน 17 หมู่
- กลุ่มทองทุนแม่ของแผ่นดิน
- กลุ่มธนาคารข้าว จำนวน 15 หมู่
- กลุ่มเครดิตอยู่เย็นเป็นสุขตำบลหนองโรง
- กลุ่มชมรมผู้สูงอายุตำบลหนองโรง
- กลุ่มอาสาสมัครตำบลหนองโรง
แกนนำระดับตำบลหนองโรง ได้เล็งเห็นความสำคัญของการจัดตัวชี้วัดความสำเร็จของ
งานพัฒนาชุมชนของตำบลให้ดีขึ้น
ประวัติความเป็นมาของชุมชนหมู่บ้านห้วยสะพาน เป็นหมู่บ้านที่มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานและเป็นหมู่บ้านที่เก่าแก่ เป็นหมู่บ้านแรกและหมู่บ้านเดียวที่เกิดขึ้นแน่นอน สันนิษฐานได้ว่าชุมชนนี้เป็นชุมชนดั้งเดิมที่มีผู้คนมาตั้งรกรากบริเวณนี้เดิมอยู่แล้วโดยใช้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ได้ขุดค้นพบบริเวณวัดคงคา เป็นซากโบสถ์วัดเก่า ประกอบกับเจดีย์ที่ตั้งอยู่ใกล้วัดและชาวบ้านยังขุดพบพระพุทธรูป โอ่งหิน และเครื่องใช้ประเภททองเหลือง ขัน อีกมากมาย การก่อตั้งหมู่บ้านหรือชุมชนในช่วงแรก ๆ นั้นชาวบ้านเป็นผู้ก่อตั้ง เป็นการเริ่มต้นจากการตั้งเป็นหมู่บ้านขนาดเล็ก มีประชากรในหมู่บ้านไม่มาก ชื่อเรียกของหมู่บ้านมีความเป็นมาเนื่องจากในอดีตที่ตั้งหมู่บ้านมีลำห้วยไหลผ่านเข้ามายังกลางหมู่บ้านเป็นลำห้วยที่ติดต่อกับคลองตูม ทำให้เกิดการแบ่งแยกหมู่บ้านเป็น 2 ฝั่ง ได้เรียกชื่อหมู่บ้านใหญ่พาดเข้ามากลางลำห้วย เพื่อให้ชาวบ้านใช้ในการไปมาหาสู่กัน ต่อมามีการตั้งชื่อหมู่บ้านขึ้นใหม่ว่า “บ้านห้วยสะพาน” ภายหลังเริ่มมีการอพยพย้ายถิ่นฐานเข้ามาตั้งบ้านเรือนมากขึ้น ผู้คนที่อพยพเข้ามานั้นเป็นชาวบ้านที่อยู่ใกล้เคียงติดต่อกันชื่อว่า “หมู่บ้านหนองโรง” เป็นหมู่บ้านที่มีประชากรหนาแน่น แต่เนื่องจากที่ตั้งหมู่บ้านมีภูมิประเทศไม่เหมาะสมกับการตั้งบ้านเรือน เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นพื้นที่ดอน มีลำห้วย 2 สาย คือลำห้วยใหญ่ที่อยู่ทางทิศเหนือและลำห้วยน้ำโจนที่อยู่ทางทิศใต้ เมื่อถึงฤดูฝนจึงเป็นช่วงน้ำหลาก น้ำจะเข้าท่วมหมู่บ้านทุกปี สร้างความเดือนร้อนให้กับชาวบ้าน ทำให้ชาวบ้านหนองโรงมีการอพยพย้ายถิ่นฐานเข้ามาตั้งรกรากที่บริเวณบ้านห้วยสะพาน ยิ่งไปกว่านั้นยังมีการอพยพของคนจีนเชื้อสายฮกหล้อ และสั่วเถา และญวน ได้เข้ามาตั้งรกรากอยู่ที่หมู่บ้านเรือนนี้ด้วย
การขยายตัวของหมู่บ้านในอดีตมีการขยายตัวแบบเครือญาติ เมื่อมีคนในหมู่บ้านมีการแต่งงานมีครอบครัว จำเป็นต้องออกเรือนก็จะมีการสร้างบ้านเรือนหรือปลูกเรือนขึ้นใหม่ ทำให้เกิดการกระจายตัวของบ้านเรือนไปทั่วทุกทิศทาง ในปี พ.ศ. 2452 เมื่อประชากรเพิ่มมากขึ้น กระทรวงธรรมาภิบาล (กระทรวงมหาดไทยในปัจจุบัน) จึงให้มีการจัดตั้งตำบลขึ้น ชื่อตำบลหนองโรง หมู่บ้านได้รับการแบ่งพื้นที่ออกเป็น 2 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่บ้านหนองกระจันทร์หมู่ที่ 1 และหมู่บ้านห้วยสะพานหมู่ที่ 2 จากสภาพชุมชนเมื่อมีจำนวนครัวเรือนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ต่อมาจึงได้ขออนุมัติให้ขยายเขตการปกครองจากทางราชการ โดยแบ่งออกเป็น 17 หมู่บ้าน ประกอบด้วย
1. หมู่ที่ 1 บ้านหนองกระจันทร์
2. หมู่ที่ 2 บ้านห้วยสะพาน
3. หมู่ที่ 3 บ้านหนองโรง
4. หมู่ที่ 4 บ้านหลุมหิน
5. หมู่ที่ 5 บ้านห้วยด้วน
6. หมู่ที่ 6 บ้านนาพระยา
7. หมู่ที่ 7 บ้านวังรัก
8. หมู่ที่ 8 บ้านรางยอม
9. หมู่ที่ 9 บ้านใหม่
10. หมู่ที่10 บ้านหลุมหินเหนือ
11. หมู่ที่ 11 บ้านดอนเจริญ
12. หมู่ที่ 12 บ้านรางขบ
13. หมู่ที่ 13 บ้านบ่อหว้าน้อย
14. หมู่ที่ 14 บ้านดงพัฒนา
15. หมู่ที่ 15 บ้านหนองเสาธง
16. หมู่ที่ 16 บ้านบำรุงรักษ์
17. หมู่ที่ 17 บ้านหนองสำโรง
เครือข่ายชุมชนคุณธรรมภาคตะวันตกตำบลหนองโรง
อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี
1. หมู่ที่ 1 บ้านหนองกระจันทร์
2. หมู่ที่ 2 บ้านห้วยสะพาน
3. หมู่ที่ 3 บ้านวังรัก
4. หมู่ที่ 4 บ้านรางยอม
5. หมู่ที่ 5 บ้านใหม่
6. หมู่ที่ 6 บ้านดอนเจริญ
7. หมู่ที่ 7 บ้านรางขบ
8. หมู่ที่ 8 บ้านดงพัฒนา
เป้าหมายการพัฒนาของตำบลหนองโรง เลือกจากการระดมความเห็น
ของตัวแทนชุมชนทั้ง 8 หมู่บ้าน
- คนในชุมชนมีความสามัคคีไม่ทะเลาะวิวาทกัน
- คนในชุมชนไม่มีหนี้สิน มีเงินออม
- คนในชุมชนปลอดจากยาเสพติด และอบายมุข
- ชุมชนมีสิ่งแวดล้อมที่ดี
- คนในชุมชนมีร่างกายที่แข็งแรง มีสุขภาพที่ดี
- คนในชุมชนต้องมีรายได้ดี
- คนในชุมชนเป็นผู้เสียสละ ช่วยเหลือเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน
- คนในชุมชนมีความซื่อสัตย์ สุจริต
- คนในชุมชนเป็นผู้ใฝ่รู้ เข้าร่วมประชุมหมู่บ้าน เข้าร่วมประชุมกลุ่มย่อย
- คนในชุมชนเป็นผู้มีความสุภาพ อ่อนโยน อ่อนน้อม
- คนในชุมชนมีความอดทนหนักแน่น ทำงานในหน้าที่ให้ดีที่สุด
- เป็นผู้มีความเป็นผู้นำหมู่บ้าน ชุมชน ครอบครัว
- เป็นผู้ช่วยอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีและชุมชน
- เป็นผู้ไม่เห็นประโยชน์ส่วนตัว ไม่เอาเปรียบผู้อื่น
- เป็นผู้มีความพอเพียง รู้จักสภาพตนเอง ทำรายรับ – รายจ่าย และเก็บออม
- เป็นผู้นำของครอบครัว สร้างครอบครัวให้อบอุ่น ช่วยเหลือและดูแลพ่อแม่
- เป็นผู้ไม่มีหนี้สิน ลดภาวะหนี้สินไม่สร้างหนี้สิน
- เป็นผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล
- เป็นผู้มีความกระตือรือร้นที่จะช่วยเหลือสังคมและผู้อื่น
* นิยามความสุข เศรษฐกิจพอเพียง ครอบครัวสุขขี สุขกายและใจ มีเงินทองใช้ มีมิตรไมตรี มีความสามัคคี ไม่มีโรคภัย กินอิ่มนอนหลับ สนับสนุนผู้นำทำตามสิ่งที่ถูก ย่อมมีความสุขความเจริญเอย
* ตัวชี้วัดความสุข แบ่งเป็น 2 ระดับ
ระดับบุคคลและครอบครัว
- ครอบครัวอบอุ่นพร้อมหน้ามีเศรษฐกิจพอเพียง สมาชิกในครอบครัวเป็นคนดีมีความซื่อสัตย์สุจริต
- มีความสามัคคี เอื้ออาทรต่อกันและกัน ร่วมทุกข์ร่วมสุข เมื่อมีปัญหาสามารถร่วมกันปรึกษาหาทางแก้ไข
- ไม่ทะเลาะเบาะแว้ง
- สมาชิกและบุตรหลานในครอบครัวไม่เกเรมีงานทำ มีเงินใช้เพียงพอในครอบครัว
- สุขกายสบายใจไม่มีโรคภัยไข้เจ็บสุขภาพร่างกายแข็งแรง
- ไม่มีหนี้สิน
ระดับชุมชน
- 1. ชุมชนเข้มแข็ง
- มีเศรษฐกิจพอเพียง ลดเลิกอบายมุข
- มีความสามัคคี สมานฉันท์และเอื้ออาทร
- มีผู้นำที่ดี นำการพัฒนา มีคุณธรรม มีจริยธรรม มีความเสียสละ
- มีการวางแผน แก้ปัญหา จัดกิจกรรม
- มีส่วนร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้
- มีการออมเพิ่มรายได้และลดรายจ่าย
- มีการจัดเวรยามอาสาสมัครในเรื่อง การดูแลความปลอดภัยสอดส่องแก้ไขปัญหายาเสพติดและโรคระบาด
- 2. สวัสดิการชุมชน
- มีการจัดสวัสดิการ เกิด แก่ เจ็บ ตาย
- มีการจัดสวัสดิการ เด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ด้อยโอกาสได้รับการดูแล
- 3. สุขภาพ
- การรักษาสุขภาพ ทันตกรรมและแพทย์เฉพาะทาง
- ให้ความรู้การป้องกันโรคและควบคุมโรค
- มีอาหาร / น้ำดื่มสะอาด ที่ผลิตเอง
- มีการออกกำลังกาย อาทิ เต้นแอโรบิค จัดกิจกรรมแข่งขันกีฬา
- 4. สิ่งแวดล้อมและทรัพยากร
สิ่งดีดีในตำบลหนองโรง
1. กลุ่มอนุรักษ์ป่าชุมชนและรักษาสิ่งแวดล้อม
2. กลุ่มเยาวชน
3. กลุ่มแม่บ้านตำบลหนองโรง
4. กลุ่มผู้สูงอายุตำบลหนองโรง
5. ชมรม อ.ส.ม. ตำบลหนองโรง
6. กลองยาว, รำเหย่ย
7. ทำบุญกลางบ้าน
8. งานปีศาจแม่เฒ่าอ่ำ
9. วันผู้สูงอายุ ๑๓ เมษายน ของทุกปี
10. ศูนย์เรียนรู้ชุมชนหลายแห่งในตำบล
11. ร้านค้าชุมชน
12. วันแม่แห่งชาติ
13. วันพ่อแห่งชาติ
14. ผู้นำชุมชนดี มีคุณธรรม
15. กลุ่มฌาปนกิจช่วยเหลือเมื่อมีการเสียชีวิต
16. สวัสดิการดูแลผู้สูงอายุและผู้ด้อยโอกาสทั่วถึง
17. เผยแพร่ภูมิปัญญา
18. ส่งเสริมรายได้หมุนเวียนในชุมชน
19. ชื่นชมการมีส่วนร่วมดี
20. ส่งเสริมวัฒนธรรมที่ดีงาม